Miners Never Came Back mysteries

 22 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਏ Knox Mine Disaster 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ:

ਸੁਸਕੁਹਾਨਾ ਦਾ ਕਾਲਾ ਭੰਵਰਾ – ਇਕ ਅਣਕਹੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

(The Black Whirlpool of Susquehanna – A Story of Untold Disaster)

ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਅਣਜਾਣਾ ਖ਼ਤਰਾ

22 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੁਸਕੁਹਾਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭੰਵਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਭੰਵਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 75 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਇਕ "ਬਲੈਕ ਹੋਲ" ਸੀ ਜੋ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਕੱਚਾ ਮਾਲ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀਆਂ  ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਅਣਤ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਵਿਓਮਿੰਗ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾਕਸ ਕੋਲ ਮਾਈਨ ਦੇ 81 ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਫਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੋਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਮੈੱਕਾ ਸੀ ਇੱਥੇ ਹਾਈ ਕਾਲਰੀ ਕੋਲ "ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ" ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਕੋਲ ਨਾਲੋਂ ਛੇ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ।  ਪਰ ਇਸ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਾਕਸ ਕੋਲ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਵਧ ਖੋਦਾਈ ਕਰਵਾਈ  ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 35 ਫੁੱਟ ਚਟਾਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 19 ਫੁੱਟ ਚਟਾਨ ਸੀ।

ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ, ਮਾਈਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜੋਸਫ਼ ਸਟੈੱਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਟ੍ਰਾਂਗ ਵਾਈਬ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਪਟਰੀ ਹਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਸਾਅ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, “ਭੱਜੋ! ਪਾਣੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ!” ਨਦੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਚਟਾਨ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸੁਸਕੁਹਾਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੈਲਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਮਾਈਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਲੀਕੇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਮਾਊਂਟੇਨ ਹਾਰਟਬੀਟ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਆਇਆ, ਫਿਰ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ, ਫਿਰ ਕਮਰ ਤੇ  ਹੁਣ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੈਮੂਅਲ ਅਲਟੇਰੀ ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਸਟੈੱਲਾ ਨੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਏਅਰ ਸ਼ਾਫਟ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਾਈ। ਰਸਤਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕੋਲ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਭੱਜ ਚੁੱਕੇ। ਜੋ ਨਹੀਂ ਭੱਜੇ, ਉਹ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਭੰਵਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮਾਈਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਚ ਗਏ। ਸੈਮੂਅਲ ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਨੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਫਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ। ਕੁੱਲ 69 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਚਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ 12 ਮਾਈਨਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਸਨ। ਸੈਮੂਅਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਥਰੀਨ, ਮਾਈਨ ਗੇਟ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਹਰ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬੱਸ ਖਾਲੀ ਆਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਜਾਨ ਡਰ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਾਈਨ ਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਾਪਤਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮਾਈਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਅਥਾਰਿਟੀਆਂ ਨੇ 30 ਕੋਲ ਗੋੰਡੋਲਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਲੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਤਾਂ ਜੋ ਭੰਵਰਾ ਭਰ ਸਕੇ। ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ  ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮਾਊਂਟ ਹੋਕੇ ਥੱਲੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਗਡ਼੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਮਰੀ ਹੋਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਵੀ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਾਈਨਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਾਈਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੈਰਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ। ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਇਹ ਗੱਲ ਛੁਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। 

ਨਾਕਸ ਮਾਈਨ ਕਪੰਨੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ "ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਹਿਊਮਨ ਐਰਰ ਸੀ।" ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਸਬ ਕੁਝ ਖੁੱਲ ਗਿਆ ਨਦੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਰਨਾ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ। ਟੋਟਲ 10 ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਸ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, 6 ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਕਸ ਮਾਈਨ ਕੰਪਨੀ ਦਾ CEO  ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਇਆ। 12 ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਰ ਗਏ, 10,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਗਈ, ਪਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਕੜ ਹਿਲਾਇਆ।

ਫਰਵਰੀ 10 ਤੱਕ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਮਾਈਨਰ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਨਾਕਸ ਮਾਈਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕਬਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨੇ ਵਿਓਮਿੰਗ ਵੈਲੀ ਦੀ ਕੋਲ ਉਦਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਧੜਕਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਨੂੰਨਟਾ, ਗ਼ਮ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੋਰ ਸੀ।